Virtualisatie, kostenbesparend of kostenverhogend?

Een overzicht van de voor- en nadelen van virtualisatie

Ooit was virtualisatie een techneuten term welke puur werd gebruikt voor een oplossing waarbij een besturingssysteem boven op een ander besturingssysteem werd gedraaid. Veelal gebruikt om een nieuw besturingssysteem te testen of applicaties te kunnen draaien welke niet voor het eigen besturingssysteem beschikbaar waren. Hier draait het in de essentie ook nog steeds om.

Beheerders hebben inmiddels de virtualisatie-techniek geadopteerd als manier om op een enkele server (hardware server) meerdere applicatieservers te draaien. Men draait dan meestal wel hetzelfde besturingssysteem maar dan hier meerdere instanties van. Zo wordt virtualisatie steeds meer een alternatief voor de aanschaf van nieuwe hardware. De techniek die dit mogelijk maakt is eigenlijk vrij simpel van concept. Binnen een virtualisatie platform wordt een virtuele hardware server gestart. Deze gedraagt zich met betrekking tot het besturingssysteem volledig als hardware.

Waarom virtualiseren, wat zijn de voordelen?

Er is natuurlijk een aantal overduidelijke voordelen van deze techniek te benoemen. Deze kunnen zo verleidelijk zijn dat men al snel alles wil virtualiseren binnen een netwerk. Een aantal van de grote voordelen:

• Kostenbesparing hardware 
  Vaak zijn er binnen een bedrijf meerdere applicaties die het niet continu erg druk hebben, of die het eigenlijk altijd zo rustig hebben dat ze ook wel op een oude server geplaatst kunnen worden. Door deze applicaties te verzamelen in virtuele servers op een enkele hardware server kan er veel hardware bespaard worden.
  
• Unieke omgeving per applicatie 
  Vaak worden meerdere kleine applicaties op één server geplaatst. Het kan voorkomen dat dat deze applicaties andere server instellingen nodig hebben die de werking van één van de andere applicaties in gevaar kan brengen. Als deze applicaties dan ieder een eigen virtuele server krijgen, zijn deze risico’s en problemen opgelost.
  
• Hardware onafhankelijkheid 
  Een virtuele server kan aangezet worden op elke hardware server waar deze naartoe is gekopieerd. Dit heeft als groot voordeel dat de verouderde hardware vervangen kan worden zonder ook maar één driver te hoeven installeren op de virtuele server. Ook kan in het geval van een hardware storing, snel geacteerd worden. Door de virtuele server over te zetten naar een andere hardware server kan de defecte server eenvoudig gerepareerd worden en blijft de down-time beperkt.
  
• Standaardisatie 
  Een bijkomend voordeel van de onafhankelijkheid van de virtuele server in relatie tot de hardware van de server, is dat deze onafhankelijkheid ook geldt voor de applicatie die op de virtuele server draait. Virtuele hardware is altijd gelijk en gestandaardiseerd. Het schrijven van een applicatie kan dus makkelijker gericht zijn op de virtuele hardware en zo klaar zijn voor alle virtuele servers van de organisatie.
  
• Beheersbaarheid 
  Door de beschikbare tools om omgevingen te beheren, maar ook door het gemak waarmee even snel een kopie van een omgeving wordt gemaakt, kan er goed en structureel beheerd worden. Voor een risicovolle installatie kan er snel een back-up van de hele server gemaakt worden, of in één applicatie een overzicht gegeneerd worden waarmee inzichtelijk is wat de status is van virtuele server omgeving.

De kostenbesparing van virtualisatie

De hiervoor genoemde voordelen leveren natuur-lijk ook kostenbesparing op. Welke kosten bespaard worden per onderdeel kan erg variëren, maar zijn samen te vatten tot de volgende:

• Minder hardware aanschaf 
  Deze besparing gaat alleen op als er niet drastisch meer virtuele servers worden opgetuigd dan gedaan zou worden met hardware servers. De kostenbesparing op hardware aanschaf wordt vaak als motivatie gebruikt. Maar wat je vervolgens ziet is dat er bijvoorbeeld vier applicaties los worden gehaald van een enkele hardware server en die vervolgens in vier virtuele servers worden ingericht. Daarna worden deze weer op een enkele hardware server gedraaid. In dit geval is er natuurlijk geen besparing geweest.
• Verbeterde stabiliteit van de bedrijfsapplicaties    
  De verhoogde stabiliteit levert in de regel ook een hogere productiviteit op voor het personeel van het bedrijf. Wachten op een omgevallen applicatie of andere problemen kunnen kostbaar zijn.
• Hardware onafhankelijkheid  
  De kosten die hier bespaard kunnen worden liggen vooral op het vlak van flexibiliteit van het hardware platform. De eisen aan de hardware worden niet meer gedicteerd door de applicatie. De flexibiliteit levert echter meer op. Er is veel minder reserve hardware nodig en de mogelijkheid om snel nieuwe servers in de lucht te krijgen blijft bestaan. Reserve hardware is een sluipende kostenpost die soms tot enorme hoogte kan stijgen.
• Standaardisatie 
  In de praktijk is één van de veel voorkomende problemen met opleveringen van nieuwe bedrijfsapplicaties de uitrol naar de hardware van de organisatie. Afhankelijk van de complexiteit van de bedrijfsapplicatie kan dit van ontwikkel- naar test- naar acceptatie- en naar de productieomgeving elke keer weer tot kopzorgen en uren investeringen leiden. Als er dan bij de uitrol naar een productieomgeving weer problemen ontstaan, kan dit zelfs leiden tot inkomstenderving. Niet alleen de kwaliteit van de bedrijfsapplicatie gaat dus omhoog maar ook de stabiliteit.

De aandachtspunten van virtualisatie

Om virtualisatie succesvol in te zetten, moeten vooraf wel een aantal zaken goed worden overwogen.

• Licenties 
  Meer instanties van een besturingssysteem, meer licenties. Simpel maar vaak genegeerd. Veel bedrijven gebruiken volume licensing, maar lang niet alle bedrijven. Voor deze laatste bedrijven kunnen de kosten al snel oplopen door de idealen van een ‘één server per applicatie’ concept. Maar dit geldt natuurlijk niet alleen voor de besturingssystemen, ook de applicaties kunnen duurder worden. Betaalt u bijvoorbeeld uw back-up oplossing per back-up server, dan kunnen ook hier de kosten stevig stijgen.
• Beheer van het besturingssysteem   
  Ook op virtuele servers moeten hotfixes geïnstalleerd worden die zorgen voor een stabiele en veilige werkomgeving. De beveiliging moet dusdanig ingericht worden zodat de virtuele server is beschermd tegen spyware en/of virussen. Dit geldt ook voor de host hardware server, deze gebruikt immers ook een besturingssysteem om te draaien. Slecht beheer kan alle voordelen weer ongedaan maken. Dit argument geldt voor elke virtuele server, ook de niet productieomgevingen.
• Single point of failure 
  Er is ook een aantal verhoogde risico’s te benoemen. Eén daarvan is de impact van een hardware storing. Als een hardware host server omvalt, vallen er tegelijkertijd meerdere bedrijfsapplicaties weg. Het opschalen naar loadbalanced oplossingen of andere methodes om de continuïteit te garanderen worden zo complexer. Voordeel is wel dat de virtuele servers snel weer online kunnen zijn op een andere hardware server.
• Opvangen van belastingpieken 
  Virtuele servers zullen het over het algemeen rustig genoeg hebben om goed samen op één hardware server te kunnen draaien. Echter het kan natuurlijk voorkomen dat meerdere virtuele servers het tegelijkertijd erg druk hebben. Dan is het belangrijk goed op te letten dat de hardware server niet alsnog te weinig resources beschikbaar heeft om de piek belasting op te vangen. Het is daarom verstandig om duidelijk inzicht te hebben in de piek belastingen van elke virtuele server. Met deze informatie kan dan de verdeling van de virtuele servers zo optimaal mogelijk worden uitgevoerd.

Conclusie

Virtualisatie is niet het antwoord op alles. Maar het is wel degelijk zeer interessant en biedt veel voordelen om overwogen te worden indien er een nieuw platform wordt opgezet. Zolang de aandachtsgebieden scherp gemonitord worden kan virtualisatie voor een aanzienlijke kostenbesparing zorgen. Toezicht op wildgroei is bijvoorbeeld een goede manier om te voorkomen dat de kosten uit de hand lopen. Ook een duidelijk beheer plan is een vereiste, als de hardware hosts onderhoud krijgen, heeft dit direct gevolg op de beschikbaarheid van de virtuele server.
Bedrijven testen steeds vaker een service pack of hotfix even op een kopie van de productieserver zodat ze zeker weten dat de uitrol op productie geen probleem oplevert. Het testen van een nieuw gebouwde applicatie op verschillende computer besturingssystemen zonder hier een batterij test pc’s voor te beheren is een voorbeeld van een kwaliteit verhogend voordeel. 

Virtualisatie is dus een goede ontwikkeling. De mogelijkheid om perfecte ontwikkelstraten op te zetten met een unieke server per stap, de mogelijkheid om een snapshot te maken van een schone server voor de installatie van de applicatie op een test server, en deze steeds weer terug te zetten als er opnieuw getest moet worden, levert een enorme kwaliteitswinst op.